Ważna kwestia: świece zapłonowe należy sprawdzać po dłuższym okresie pracy silnika, najlepiej po dłuższej jeździe autostradą. Bardzo często niektórzy miłośnicy motoryzacji wykręcają świece zapłonowe, aby ustalić przyczynę niestabilnej pracy silnika zaraz po jego zimnym uruchomieniu w temperaturze otoczenia poniżej zera, a po odkryciu osadów czarnego węgla wyciągają błędne wnioski. Chociaż w rzeczywistości przyczyną powstawania takich osadów węglowych jest wymuszone wzbogacenie mieszanki podczas pracy silnika w trybie zimnego rozruchu, a przyczyną niestabilnej pracy jest zły stan przewodów wysokiego napięcia.
Dlatego, jak już wspomniano wyżej, w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek odchyleń od normy w pracy silnika, należy przejechać co najmniej 250-300 km z początkowo czystymi świecami zapłonowymi i dopiero wtedy przeprowadzić diagnostykę.
Zdjęcie nr 1 przedstawia świecę zapłonową wyjętą z normalnie pracującego silnika. Spód elektrody centralnej ma jasnobrązowy kolor, osady i nagary są minimalne, a śladów oleju nie ma. Silnik ten zapewnia optymalne zużycie paliwa i oleju silnikowego.
Świeca zapłonowa widoczna na zdjęciu nr 2 została wyjęta z silnika o zwiększonym zużyciu paliwa. Elektroda środkowa takiej świecy zapłonowej pokryta jest aksamitnym, czarnym nalotem. Przyczyną tego może być bogata mieszanka paliwowo-powietrzna (nieprawidłowa regulacja gaźnika lub awaria elektronicznego układu wtryskowego), zatkany filtr powietrza.
Zdjęcie nr 3 przedstawia świecę zapłonową z silnika, którego mieszanka paliwowo-powietrzna, w przeciwieństwie do poprzedniego przypadku, jest zbyt uboga. Kolor elektrody takiej świecy zapłonowej waha się od jasnoszarego do białego; podczas pracy na ubogiej mieszance efektywna moc silnika spada. Przy stosowaniu takiej mieszanki, zapłon nie następuje przez długi czas, a proces spalania przebiega z zaburzeniami, którym towarzyszy nierównomierna praca silnika.
Osłona elektrody świecy zapłonowej pokazana na zdjęciu nr 4 ma charakterystyczny ceglastoczerwony kolor. Zabarwienie to powstaje, gdy silnik pracuje na paliwie z nadmierną ilością dodatków zawierających sole metali. Długotrwałe stosowanie takiego paliwa powoduje powstanie na powierzchni izolatora powłoki przewodzącej. Iskra nie powstanie pomiędzy elektrodami świecy zapłonowej, ale w punkcie najmniejszej szczeliny pomiędzy zewnętrzną elektrodą i izolatorem. Może to prowadzić do wypadania zapłonów i niestabilnej pracy silnika.
Świeca zapłonowa pokazana na zdjęciu nr 5 nosi wyraźne ślady oleju, szczególnie na części gwintowanej. Silnik z takimi świecami zapłonowymi ma tendencję do krótkiego gaśnięcia zapłonu po długim postoju, z charakterystycznym biało-niebieskim dymem wydobywającym się z rury wydechowej. Następnie, wraz z nagrzewaniem się silnika, jego praca się stabilizuje. Przyczyną usterki jest zły stan korków deflektora oleju, co powoduje nadmierne zużycie oleju. Proces wymiany uszczelek trzonków zaworowych opisano w rozdziale "Część mechaniczna silnika".
Świeca zapłonowa widoczna na zdjęciu nr 6 została wyjęta z cylindra, w którym nie ma zapłonu. Elektroda środkowa takiej świecy zapłonowej, jak i jej trzon, pokryte są grubą warstwą oleju zmieszanego z kroplami niespalonego paliwa i drobnymi cząsteczkami pochodzącymi ze zniszczeń, jakie zaszły w tym cylindrze. Przyczyną takiej awarii jest zniszczenie jednego z zaworów lub pęknięcie przegród między pierścieniami tłokowymi, gdy pomiędzy zawór a jego gniazdo dostaną się opiłki metalu. Objawy tej usterki: silnik ciągle "trzepocze", odczuwalny jest znaczny spadek mocy, znacząco wzrasta zużycie paliwa. Jeśli wystąpią takie objawy, nie należy zwlekać z diagnostyką usterki. Należy jak najszybciej sprawdzić świece zapłonowe. Aby skorygować problemy w opisanym przypadku, konieczny jest kapitalny remont silnika.
Zdjęcie nr 7 przedstawia świecę zapłonową z całkowicie zniszczoną elektrodą centralną i jej ceramicznym płaszczem. Przyczyną takiej awarii może być długotrwała praca silnika z detonacją, stosowanie paliwa o niskiej liczbie oktanowej, bardzo wczesny zapłon lub po prostu uszkodzona świeca zapłonowa. Objawy pracy silnika są podobne do tych w poprzednim przypadku. Właściciel samochodu będzie miał szczęście, jeśli cząsteczkom z elektrody centralnej uda się przedostać do układu wydechowego i nie utkną pod zaworem wydechowym, w przeciwnym razie nie uniknie się naprawy głowicy cylindrów.
Świeca zapłonowa pokazana na zdjęciu nr 8 ma elektrodę pokrytą osadami popiołu. W tym przypadku kolor osadów nie odgrywa decydującej roli. Przyczyną tego osadu jest spalanie oleju na skutek zużycia lub zatarcia się pierścieni tłokowych zgarniacza oleju. Silnik zużywa więcej oleju, a z rury wydechowej wydobywa się niebieski dym. Procedurę wymiany pierścieni tłokowych opisano w rozdziale "Część mechaniczna silnika".
Zaleca się również, aby podczas rutynowej konserwacji pojazdu sprawdzić stan świec zapłonowych. W takim przypadku należy zmierzyć odstęp między elektrodami świecy zapłonowej i usunąć nagar za pomocą szczotki metalowej. Usuwanie osadów węglowych za pomocą piaskarki może powodować mikropęknięcia, które z kolei mogą przekształcić się w poważniejsze defekty, ostatecznie prowadząc do stanu opisanego na zdjęciu nr 7. Ponadto zaleca się rotację świec zapłonowych, ponieważ temperatury pracy poszczególnych cylindrów silnika mogą się różnić (na przykład środkowe cylindry silników z centralnym wtryskiem paliwa pracują w wyższych temperaturach niż zewnętrzne).