W technice pod pojęciem regulowanego urządzenia do przygotowywania mieszanki rozumie się gaźnik lub układ wtryskowy, w którym proporcje powietrza i paliwa mogą być stale zmieniane w zależności od parametrów jazdy i zawartości tlenu w spalinach. Konwencjonalny gaźnik nie zapewnia tej funkcji, ponieważ nie posiada odpowiedniej jednostki sterującej. Z tego powodu montuje się albo gaźnik z elektronicznym układem sterowania, albo układ wtrysku paliwa.
Urządzenie do przygotowywania mieszanki otrzymuje polecenia sterujące z sondy lambda, umieszczonej z przodu katalizatora lub w kolektorze wydechowym, gdzie jest ona przepuszczana przez spaliny. Sonda lambda jest elektrycznym czujnikiem pomiarowym, który określa zawartość tlenu resztkowego w spalinach, zamienia ją na napięcie elektryczne i umożliwia regulację składu mieszanki paliwowo-powietrznej. W ułamku sekundy informacja o zawartości tlenu zostaje przesłana z sondy lambda do jednostki sterującej urządzenia do przygotowywania mieszanki, która zapewnia stałą regulację jej składu. Jest to konieczne z jednej strony dlatego, że tryby pracy ulegają ciągłym zmianom (bezczynny, pełna przepustnica), a z drugiej strony również dlatego, że spalanie paliwa w katalizatorze następuje tylko wtedy, gdy spaliny zawierają odpowiednią ilość benzyny.
Aby zatem spalanie paliwa w katalizatorze mogło nastąpić w temperaturze 300-800°C, jego udział w mieszance paliwowo-powietrznej musi być wyższy od wymaganego do czystego spalania. Dlatego w przypadku zastosowania regulowanego katalizatora należy spodziewać się wzrostu zużycia paliwa o około 5 procent.
Katalizator znajduje się w miejscu tłumika wydechowego pod spodem samochodu. Katalizator składa się z ceramicznego monolitu o strukturze plastra miodu pokrytego platyną lub rodem. Do ochrony wrażliwego na uderzenia korpusu katalizatora zastosowano elastyczną i odporną na ciepło tkaninę drucianą.
Najczęściej stosowanym katalizatorem jest tzw. katalizator trójdrożny. Oznacza to, że w takim katalizatorze z regulacją lambda zachodzi jednocześnie utlenianie tlenku węgla (CO) i węglowodorów (PC) oraz redukcja tlenków azotu (Nox).
Eksploatacja pojazdów z katalizatorem
Aby uniknąć uszkodzenia sondy lambda i katalizatora, należy bezwzględnie przestrzegać poniższych instrukcji:
- Stosuj wyłącznie benzynę bezołowiową.
- Przed zamontowaniem katalizatora należy co najmniej dwa razy zatankować benzynę bezołowiową. Ponadto w silnikach wymagających benzyny super zapłon należy ustawić później, ponieważ benzyna bezołowiowa super ma liczbę oktanową wynoszącą zaledwie 95. Liczba stopni do ustawienia zapłonu zależy od modelu.
- Zabrania się uruchamiania silnika poprzez holowanie lub pchanie. Niespalone paliwo, gdy ulegnie zapłonowi w katalizatorze, spowoduje jego przegrzanie. Jeżeli akumulator jest rozładowany, należy uruchomić silnik za pomocą akumulatora innego samochodu.
- Unikaj częstego uruchamiania zimnego silnika z rzędu. W tym przypadku niespalone paliwo gromadzi się w katalizatorze i po podgrzaniu ulega gwałtownemu spaleniu, co powoduje uszkodzenie katalizatora.
- Jeżeli masz trudności z uruchomieniem silnika, nie uruchamiaj rozrusznika na dłuższy czas, chyba że jest to konieczne. Gdy rozrusznik jest uruchomiony, paliwo jest stale wtryskiwane. Zidentyfikuj i usuń źródło usterki.
- Jeżeli wystąpią problemy z zapłonem, należy odłączyć złącze przekaźnika pompy paliwa, aż do momentu ustalenia przyczyny. Zapobiega to wtryskowi paliwa po uruchomieniu silnika. Przekaźnik pompy paliwa znajduje się przy nogach przedniego pasażera, przed przednim słupkiem, pod boczną listwą wykończeniową.
- Nie sprawdzaj iskry przy zdjętych fajkach świec zapłonowych.
- Nie można wykonać porównania cylindrów (test równowagi) poprzez wyłączenie zapłonu jednego z cylindrów. Gdy wyłączymy zapłon w jednym z cylindrów – nawet przy użyciu testera silnika – niespalone paliwo przedostaje się do katalizatora.
- W przypadku awarii zapłonu należy unikać pracy silnika na wysokich obrotach i natychmiast usunąć usterkę.
- Montuj wyłącznie świece zapłonowe zalecane dla pojazdów z katalizatorem.